ZALECENIA OGÓLNE

Próbki pierwotne w postaci całych roślin przeznaczonych do identyfikacji molekularnej patogenów przed pojawieniem się widocznych objawów porażenia pobiera się według zaleceń dla prostego wyboru prób losowych.

Próbki laboratoryjne przekazywane do analizy, niezwłocznie po ich pobraniu, powinny zostać zabezpieczone w sposób uniemożliwiający dostęp, chroniący przed zanieczyszczeniem, uszkodzeniem i ubytkiem. Dostarczone pojemniki na próbki wykonane są z materiałów obojętnych, umożliwiających zachowanie właściwości próbek podczas transportu.

Należy unikać zanieczyszczenia lub uszkodzenia pobieranych próbek na wszystkich etapach procesu pobierania próbki, ze względu na możliwość wywarcia wpływu na wynik analizy.

Ewentualny sprzęt przeznaczony do pobierania próbek musi być wykonany z materiałów, które nie zanieczyszczą pobieranego materiału badawczego. Sprzęt wielokrotnego użytku musi być łatwy do utrzymania w czystości, co umożliwi uniknięcie zanieczyszczenia krzyżowego.

Laboratorium wykonujące badanie potwierdza przyjęcie próbki laboratoryjnej do badań lub stwierdza nieprzydatność danej próbki do badań w przypadkach, gdy:

  • próbka została dostarczona do laboratorium w stanie uniemożliwiającym prawidłowe przeprowadzenie analizy,
  • próbka nie została zabezpieczona przed dostępem czynników zewnętrznych, mogących mieć wpływ na wyniki analizy lub opakowanie, w którym została dostarczona uległo uszkodzeniu,
  • próbka została przygotowana w wielkości uniemożliwiającej przeprowadzenie analizy lub niezapewniającej reprezentatywności próbki laboratoryjnej dla miejsca, z którego została pobrana.

Po przeprowadzeniu badań część próbki laboratoryjnej umożliwiającą powtórzenie tych badań przechowuje się w laboratorium wykonującym badanie, przez okres 2 miesięcy od dnia zakończenia tych badań.

WYTYCZNE DO POBIERANIA PRÓBEK ROŚLIN

Na pojedynczą próbę składa się wyznaczona liczna roślin, pobrana z różnych lokalizacji na terenie danego pola. Optymalna liczba roślin zalecana do pobrania, uzależniona jest od powierzchni pola. Pobrane rośliny należy umieścić w pojedynczym pojemniku do transportu próbek i opisać w sposób umożliwiający późniejszą identyfikację pochodzenia próbki. Wytyczne dotyczące liczby lokalizacji, z których należy pobrać rośliny zostały ujęte w tabeli zamieszczonej poniżej (Tab.1.).

Rośliny zbożowe
Powierzchnia uprawy [ha]
Liczba lokalizacji do pobrania roślin
do 2
5
2-5
7
5-10
10
10-20
12
20-30
15
30-50
20
50
25

Tab.1. Zalecana liczba miejsc pobierania próbek roślin zbożowych w zależności od powierzchni pola.

Pojedyncze rośliny należy pobierać z określonej na podstawie tabeli liczby lokalizacji na polu (Tab.1.). Punkty pobierania roślin należy wyznaczyć losowo możliwie w równych odstępach od siebie w zależności od kształtu pola, zgodnie z jednym z następujących sposobów:

  • po przekątnej powierzchni pola

  • zakosami wzdłuż powierzchni pola

gdzie: X oznacza miejsce poboru próbki

Droga ustalona podczas pobierania roślin powinna obejmować wszystkie części pola. Kluczowe jest równomierne rozłożenie punktów pobierania materiału.

Pobierając rośliny należy unikać lokalizacji umiejscowionych mniej niż 20 m od krawędzi pola.

Pobierane próbki pierwotne powinny być zbliżonej pod względem ilości materiału badawczego wielkości, tak aby zapewnić reprezentatywność próbki laboratoryjnej.

WYTYCZNE DO POBIERANIA PRÓBEK GLEBY

Analizie laboratoryjnej poddawana jest tzw. próba uśredniona gleby, reprezentująca pole charakteryzujące się zbliżonymi parametrami agrotechnicznymi i warunkami glebowymi, którego powierzchnia przypadająca na pojedynczą próbę nie powinna przekraczać 4 hektarów.

Próba uśredniona powinna być przygotowana według podanych zasad, oddzielnie dla każdej uprawy. Dopuszczalne jest przygotowanie próby uśrednionej dla różnych upraw, w przypadku, gdy mają one zbliżone wymagania i historię nawozową.

Nie należy pobierać próbek gleby bezpośrednio:

  • po zastosowaniu nawozów mineralnych czy organicznych
  • po wapnowaniu
  • po wystąpieniu obfitych opadów, deszczowaniu lub podlewaniu
  • w pobliżu zabudowań i dróg

Przygotowanie próby uśrednionej polega na pobraniu 10-15 prób pojedynczych, pochodzących z warstwy ornej do maksymalnej głębokości 20-30 cm.

Punkty pobierania próbek gleby należy wyznaczyć losowo, możliwie w równych odstępach od siebie w zależności od kształtu pola, zgodnie z jednym z następujących sposobów:

  • po przekątnej powierzchni pola

  • zakosami wzdłuż powierzchni pola

gdzie: X oznacza miejsce poboru próbki

Droga ustalona podczas pobierania prób powinna obejmować wszystkie części pola. Kluczowe jest równomierne rozłożenie punktów pobierania materiału.

Pobierając pojedyncze próbki gleby należy unikać lokalizacji umiejscowionych na obrzeżach pola, w zagłębieniach i ostrych wzniesieniach terenu oraz w miejscach, gdzie uprzednio umiejscowione były stogi lub kopce.

Pobrane próby pojedyncze należy wymieszać, a uzyskaną w ten sposób próbę uśrednioną umieścić w dostarczonym pojemniku, przeznaczonym do transportu próbek oraz opisać w sposób umożliwiający późniejszą identyfikację pochodzenia prób.

Pobierane próbki pierwotne powinny być zbliżonej pod względem ilości materiału badawczego wielkości, tak aby zapewnić reprezentatywność próbki laboratoryjnej.

POBIERANIE, PAKOWANIE I OZNAKOWANIE PRÓBEK DOSTARCZANYCH DO LABORATORIUM
  • Przed przystąpieniem do pobierania próbek należy założyć jednorazowe rękawiczki lateksowe lub nitrylowe.
  • Z każdego punktu poboru materiału należy pobrać po 1 roślinie.
  • Rośliny należy wyrwać wraz z korzeniami.
  • Korzenie należy oczyścić z nadmiaru gleby.
  • Rośliny z każdego punktu pomiarowego owinąć dwoma płatami ręcznika papierowego.
  • Próbki ściśle okleić paskiem taśmy klejącej na granicy korzeni i łodygi.
  • Rośliny umieścić w dostarczonym pojemniku i opisać według schematu.
  • Rękawiczki zmieniać przed przystąpieniem do pobierania próbek z kolejnego pola.

Próbka musi być oznaczona w sposób trwały, umożliwiający jednoznaczną identyfikację zgodną ze protokołem pobierania próbek. Zaleca się aby etykieta umieszczona na załączonym pojemniku opisana byłanastępującymi danymi:

  • numer lub nazwa identyfikacyjna próbki
  • data pobrania próbki
  • imię i nazwisko osoby pobierającej próbkę
  • nazwa miejsca, z którego pobrano próbkę
  • inne informacje, mogące mieć znaczenie dla interpretacji wyniku analizy.

W protokole pobrania próbki należy odnotować wszelkie odstępstwa od zalecanych metod pobierania próbek.

TRANSPORT PRÓBEK DO LABORATORIUM

Szczelnie zamknięty pojemnik umieścić w tekturowym pudle lub foli bąbelkowej i wysłać na adres laboratorium.

Wszystkie próbki przeznaczone do analiz powinny być dostarczone do laboratorium w możliwie najkrótszym czasie od ich pobrania. Próbki można przewozić wszystkimi środkami komunikacji umożliwiającymi zachowanie niezmienności ich składu podczas transportu.